In Oekraïne (6) - Drie hoofden

De reis op de achterbank van een Lada, met links en rechts van mij, onder en boven me tassen en koffers, zit erop. Vanmiddag zijn we aangekomen in Slavoetitsj, min of meer het nieuwe Tsjernobyl. Hier bouwden veel mensen uit het getroffen gebied een nieuw leven op.

Mensen met drie hoofden, zes armen of twaalf vingers hebben we niet gezien. De consequenties van de ramp met de kerncentrale van Tsjernobyl zijn niet zo erg als ze misschien leken. Hoe het er hier uitziet, wat de mensen bezighoudt - daarover zal ik de komende dagen proberen te bloggen.

In Oekraïne (5) - oranje coalitie

Ons Oekraïne van Viktor Joesjtsjenko is "veroordeeld" tot een oranje coalitie. Je kunt mijn verhaal hier lezen. Vandaag praat Joesjtsjenko met Joelia Timosjenko.

Ik ga naar Tsjernobyl: magic mushrooms zoeken enzo.

In Oekraïne (4) - vrouwenwerk

Kiezers registreren, de orde in het stembureau bewaren, de bulletins tellen - het is allemaal vrouwenwerk vindt men in het stadje Oekraïnka. Dus zijn de leden van het kiescomité en de waarnemers bijna allemaal van hetzelfde geslacht. De meesten - vooral de waarnemers - zitten overdag een beetje verveeld voor zich uit te kijken, kauwgom te kauwen en met hun mobiele telefoon te spelen. Want kijken of iemand een stembiljet goed in de stembus doet, is niet de meest slopende en interessante taak. Hoewel er heel wat fout kan gaan bij verkiezingen in de voormalige Sovjetunie.

Toch was er nogal wat gemopper. Je kunt het lezen in mijn reportage, door hier te klikken. Ook vind je er de doorlees van een nieuwsverhaal en een bericht over de confrontatie tussen betogers en politie in Wit-Rusland.

In Oekraïne (3) - stuff

Joelia Timosjenko en haar partijleden zijn in hogere sferen nu het erop lijkt dat zij als grote winnaar van de parlementsverkiezingen in Oekraïne uit de bus komen. Bij een ruimte voor medewerkers hing zelfs het bordje: For stuff only!

Joelia zelf maakte in haar perscentrum een nogal nerveuze indruk op me. Een stresskip. Dat onrustige gedraai met haar ogen, het strakgespannen gezicht. Nee, mevrouw Timosjenko zou wel wat ontspanning kunnen gebruiken. Maar dat zit er de komende maanden niet in, want dan wordt besloten welke partijen een coalitie gaan vormen en wie de premier gaat leveren, de post die Timosjenko graag wil terugveroveren.

Wit-Rusland: toch geweld

De politie in Minsk heeft er toch op losgeslagen. Wachten tot de aandacht voor Wit-Rusland afneemt, buitenlandse journalisten zijn afgereisd naar Oekraïne en dan maar rammen dus. In de trein werd precies bijgehouden welke journalisten het land verlieten. Zo eindigde een demonstratie van de oppositie dus in een confrontatie met de politie, chaos, arrestaties en - enig - bloedvergieten.

Foto's kun je onder meer hier vinden.

Ook journalisten kregen klappen.

Wit-Rusland: politie grijpt in

De oproerpolitie in Wit-Rusland heeft de studenten dan toch weggejaagd van het Oktoberplein in Minsk. Het ging er tamelijk geweldloos aan toe, hoewel Loekasjenko had aangekondigd dat ze 'als eendenkuikens de nek omgedraaid zouden worden'. De demonstratie is dus voorbij. Maar... gelukkig hebben we de foto's nog.

In Oekraïne (2) - Kleurenzee

Ik raak er niet aan gewend. Het lijkt wel alsof er nog steeds een revolutie gaande is in Kiev en misschien is dat ook wel zo. Heel Kresjtsjatik staat vol met tentjes: het oranje van Viktor Joesjtsjenko, het wit-rood van Joelia Timosjenko en - opvallend aanwezig - ook het blauw-rood van Natalja Vitrenko.

En wat een mensen op straat! Ongelooflijk. Bij iedereen draagt een vlag, een lintje, een sjaal in de kleuren van de favoriete partij. Het lijkt wel of de Oekraïners, voor de oranje revolutie nog als makke lammetjes bestempeld, geen genoeg kunnen krijgen van ‘meetings’, demonstraties, straatfeesten en verkiezingen.

De Oekraïners zijn misschien gedesillusioneerd door de uitkomsten van de oranje revolutie, maar zeker niet inactief, berustend of cynisch, zo lijkt het. De echte keuzes gaan nu pas worden gemaakt, nu de dromerige sfeer van de revolutie heeft plaatsgemaakt voor realisme (zie mijn artikel in de GPD-kranten morgen).

Timosjenko sprak op Maidan, trok tienduizend mensen, draaide op een podium harde muziek en liet een enorm vuurwerk knallen. In deze verkiezingscampagne moet ongelooflijk veel geld zijn gepompt.

Grote afwezige in de kleurenzee is de verliezer van de presidentsverkiezingen van 2004, Viktor Janoekovitsj. Hij richt zich kennelijk volledig op het oosten van het land, dat hem trouw is gebleven.

In Oekraïne (1) - Verkiezingskoorts

Vanmorgen aangekomen in Kiev. Wat een verschil met Wit-Rusland! De hele weg naar het hotel staat vol met verkiezingstentjes, ongelooflijk. Het lijkt wel een revolutie: honderden oranje luifels van Joesjtsjenko’s Ons Oekraïne en ook het blauw-rood van Janoekovitsj en het wit-rood van Timosjenko zijn goed vertegenwoordigd. Ik hoop er snel een foto van te maken.

In mijn hotel bonkt de harde muziek die vanaf Maidan komt. Déjà vu, hoeveel korte nachten heb ik dit niet eerder gehoord in november 2004?

In Minsk waren op straat alleen billboards met 'Voor Wit-Rusland' te vinden, de slogan van Loekasjenko, die zelf niet werd geportretteerd. Een kale boel. Er zouden speciale brigades zijn geweest die de hele dag door verkiezingsposters en -stickers moesten verwijderen.

Mijn hart ligt nog wel een beetje in Minsk, waar studenten de kou nog altijd trotseren ondanks de dreiging ‘als eendenkuikens de nek omgedraaid’ te worden door de spetsnaz van Loekasjenko.

Later uiteraard meer.

In Wit-Rusland (22) - Whiskey en taart

What the heck! Als iedereen dronken is, dan neem ik ook een borrel. En als de leiders van de oppositie hun kinderen verraden door de jongeren op het plein op te roepen naar huis te gaan, dan neem ik nog een tweede ook.

Ik heb tenminste een goede reden: een collega van de Baltimore Sun is jarig. Dus: whiskey uit de minibar en taart. Die ontspanning doet mij goed: na drie uur slapen ben ik klaarwakker om live het laatste nieuws te vertellen bij BNR Nieuwsradio. Het blijft de hele nacht rustig: de jongeren weigeren hun tentenkamp af te breken, de spetsnaz met hun zwarte pakken cirkelt als aasgieren rond de jongelui maar grijpt niet in.

Tijd om mijn eigen tent, kamer 1105 in hotel Planeta, af te breken en morgen vanuit Oekraïne verder te bloggen. Dan ben ik ook af van de etagedame die elke keer als ik mijn kamer verlaat of betreedt om het hoekje gluurt om welke hotelgast het precies gaat. Want de sovjetmentaliteit zit er nog diep in hier en de KGB is overal vertegenwoordigd.

In Wit-Rusland (21) - Sigarettendans

Lang niet iedereen steunt de straatprotesten in Minsk. Toen ik gisteravond laat een taxi aanhield, begon de chauffeur direct op onprettige, verwijtende toon te zeuren over die 'zwervers' die het plein bezetten. Loekasjenko had met 82 procent gewonnen, klaar uit.

Na een minuut of twee merkte ik de mogelijke oorzaak van zijn agressieve stijl van spreken. Een walm van alcohol kwam mij tegemoet, terwijl hij rechtsaf sloeg.

In de bar van mijn hotel haalde ik een pakje sigaretten. De barman was volkomen dronken, maar dacht erg cool te zijn. Ik kon mijn lachen nauwelijks inhouden, toen hij een soort lapdance uitvoerde met mijn pakje sigaretten. Onhandig, maar ritmisch verwijderde hij het plastic om het pakje, scheurde de zilverkleurige folie eraf, schoof alle sigaretten in een mooie pose uit het pakje en deed er trots ook nog lucifers tussen. Aan het einde van zijn dans kon ik dus alle sigaretten terugschuiven in het pakje.

Rare Wit-Russen en alcohol, het blijft een merkwaardige combinatie.

In Wit-Rusland (20) - Game over

Het doek is gevallen, het momentum is geweest, het is passé, de rek is eruit. Nog een paar cliché's en - natuurlijk - wat zinnige woorden kun je morgen lezen in de GPD-kranten. Want het ziet ernaar uit dat de oppositie zijn kansen op iets wat op een revolutie lijkt, heeft verspeeld. Game over dus.

De harde kern wil op het Oktoberplein blijven, maar oppositieleider Kozoelin heeft al opgeroepen de boel op te doeken en te hergroeperen om zaterdag terug te komen. Daar ga ik niet op wachten.

Ik ga Minsk morgenavond verlaten. Dan begint het volgende avontuur: Weblog Oekraïne. Want daar vinden zondag parlementsverkiezingen plaats die bepalend zullen zijn voor wat er overblijft van de erfenis van de oranje revolutie. Een tikkeltje minder spannend wellicht, maar toch wel de moeite waard, lijkt me.

In Wit-Rusland (19) - Artikelen

Mijn achtergrondverhaal én mijn nieuwsverhaal staan in de e-paper van De Limburger. Klik hier om beide verhalen te lezen.
Je vindt mijn achtergrondverhaal ook hier.

In Wit-Rusland (18) - Arrestatie

Het blijft waarschijnlijk bij de elf tentjes op het Oktoberplein. Want... de autoriteiten gingen voor het eerst echt tot actie over. Iedereen werd gisteravond (maandagavond) laat gecontroleerd. Een oudere man kwam met twee boodschappentassen aanlopen, probeerde de spetsnaz te ontvluchten, maar werd aan armen en benen een auto ingesleurd en afgevoerd.

Hoe is het met mijn eigen veiligheid? Een meneer van de speciale troepen duwde mij weg van de arrestantenwagen, maar hij moet van betere huize komen wil hij me daar bang mee maken. (Sprak de correspondent stoer.)

Een huishoudelijke mededeling: het is tot mijn grote spijt met mijn instabiele, trage internetverbinding bijna onmogelijk foto's te posten. Ik heb er genoeg, maar de techniek laat mij jullie dus slechts sporadisch wat aanbieden. Excuses daarvoor. Misschien wordt de verbinding onder een andere president beter.

In Wit-Rusland (17) - Tentenkampje

De ontwikkelingen vandaag. De OVSE maakte dus bekend wat we allemaal al wisten: de verkiezingen waren allesbehalve eerlijk en vrij. Belangrijker was het verloop van de demonstratie 's avonds.

Ik telde iets meer mensen dan gisteren. Een grote menigte is cruciaal voor het welslagen van een eventuele (ik herhaal: eventuele) revolutie. De organisatie was beter met meer sprekers en wat muziek. Maar nog lang geen omwenteling dus.

Wel gingen de betogers weer een stapje verder. Aan het einde van de avond, toen de menigte al behoorlijk uitgedund was, kwamen er tentjes tevoorschijn. Elf staan er overeind op het Oktoberplein.

In Wit-Rusland (16) - Winnaar

Loekasjenko won dus volgens de officiële uitslag met 82,6 procent. Op mijn blog zat ik iets te hoog qua schatting vooraf, maar in besloten kring was mijn opgave winstgevend. Kijk maar bij vriend en collega Coen van Zwol die mij een fles gedestilleerd schuldig is door wat hij 'beginnersgeluk' noemt. Sure. In mijn bescheiden Loeka-toto zat Hayo er het dichtst bij met 81,2 procent.

In Wit-Rusland (15) - Lege kruk

Journalisten struikelden vanmiddag zowat over mij heen tijdens de gebruikelijke persconferentie van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. Want, om met Hazes te spreken, het was ontzettend druk, ik zat naast een lege kruk. Nou ja, lege stoel. En uitgerekend in die stoel naast mij nam tot jaloezie van enkele collega’s plaats: Aleksandr Milinkevitsj, de belangrijkste oppositiekandidaat in Wit-Rusland en de grootste uitdager van president Aleksander Loekasjenko.

Milinkevitsj maakt op mij een onverwacht sterke indruk. Ik vond hem er eerst wat sullig uit zien, met zijn baardje en zwarte instapschoenen. Typisch een wiskunde- of natuurkundeleraar. En dat is hij toevallig ook: wiskundige en natuurkundige.

Hij wreef een beetje in zijn vermoeide ogen, was de kleur in zijn rode neus van gisteravond (kou, opwinding, drank?) een beetje kwijtgeraakt en tikte af en toe wat ongeduldig met zijn handen.

Je begrijpt dat ik Milinkevitsj niet te veel wilde storen, want hij wilde ook horen wat iedereen verwachtte: dat de OVSE de verkiezingen als niet eerlijk en niet open bestempelde. Toch stelde ik hem af en toe een vraag. De antwoorden staan morgen verwerkt in mijn stukken voor de GPD-kranten. Voor echt boeiende uitspraken moet je echter bij de zittende president zijn of bij de hardliner van de oppositie, Aleksandr Kozoelin. Ook zij komen morgen aan bod.

In Wit-Rusland (14) - In de media

Mijn nieuwsverhaal voor de GPD-kranten van vandaag kun je hier lezen. En mijn reportage hier.
Mijn bijdrage aan BNR Nieuwsradio van vanmorgen kun je hier horen.

Straks maakt de waarnemersmissie van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) de voorlopige conclusies bekend. Vanavond gaat het volk weer de straat op. Ik blijf - dat is al duidelijk - langer in Wit-Rusland dan gepland. Dus wordt vervolgd.

In Wit-Rusland (13) - Artikel

Zoals bekend verschijnen GPD-artikelen slechts sporadisch op internet. Ik heb weinig tijd om te zoeken naar mijn bijdragen, maar vond zo gauw wel mijn (ingekorte) verhaal voor de zaterdagkranten terug bij het Eindhovens Dagblad.

In Wit-Rusland (12) - Verkiezingsdag

Milinkevitsj op het Oktoberplein (Foto AFP)

Verkiezingsdag zit erop en we leven nog. Van alle dreigementen van de KGB kwam niets terecht. Geen bloedbad, geen klopjacht op terroristen (lees: demonstranten) en geen arrestaties. Het was ook de meest logische uitkomst: er was alleen maar angst gezaaid om mensen van de straat te houden.

Dat lukte maar deels. Duizenden mensen protesteerden op het Oktoberplein. De menigte was niet groot genoeg om een revolutie te ontketenen, maar heeft wel potentieel. Het volk heeft gezien dat de politie er niet op los heeft geslagen, dus is de verwachting dat morgen meer mensen de stoute schoenen aantrekken.

Het lijkt dus een kwestie van de lange adem te worden en dus zouden mijn blogavontuur in Wit-Rusland weleens langer kunnen duren dan gepland.

O ja, er werd natuurlijk ook gestemd. Voor de vorm, want het was natuurlijk duidelijk dat Batka (Vadertje) Loekasjenko als winnaar uit de bus zou komen. De officiële, maar dubieuze exit polls geven aan dat de zittende president 85 procent van de stemmen heeft gekregen. De belangrijkste oppositieleider eindigde, zoals verwacht, op een straatlengte afstand van Loekasjenko met een schamele drie procent.

Overdag bezocht ik een aantal stembureaus en zag hoe de ‘feestdag’, naar oud sovjetgebruik, werd gevierd. Ik was ’s avonds natuurlijk op het Oktoberplein aanwezig, al had ik mijn gloednieuwe camera voor de zekerheid in het hotel achtergelaten. Alle grote persbureaus waren toch aanwezig. Een hele reeks foto’s kun je hier bekijken.

Straks (maandagochtend en-middag) kun je mijn verhaal lezen in de GPD-kranten. Voor de vroege vogels is er ook nog de live-uitzending van BNR Nieuwsradio om 06.05 uur. In latere nieuwsbulletins kun je mijn stem vermoedelijk ook horen.

In Wit-Rusland (11) - Concert

Je zou het bijna vergeten na de banja-foto’s, maar de oppositie organiseerde een concert. Er kwamen slechts drieduizend mensen op af, hetgeen het ergste doet vrezen voor de opkomst bij de demonstratie van vanavond.

Maar toch, je weet het nooit. In elk geval lijkt er wat te zijn geknapt bij veel Wit-Russen: ze nemen hun president niet meer serieus. En als je deze foto’s bekijkt, dan zie je toch iets van Oekraïense sferen, een stukje oranje revolutie: veel mensen rond een podium, optredens en vlaggen. Maar het aantal concertgangers in Minsk is onvergelijkbaar met Oekraïne en de plek ook: een park ver buiten het centrum. Uiteraard, de oppositie krijgt telkens de slechtst mogelijke locaties toebedeeld.